Η Εποχή του Άγχους: Συμπτώματα, Αντιδράσεις και Επιβίωση
20 Νοεμβρίου 2015
Εν μέσω κοινωνικών αναταράξεων, παγκόσμιων κρίσεων και οικονομικών δυσκολιών, δεν είναι απορίας άξιο γιατί πολλοί από εμάς υποφέρουν από έντονο στρες. Ακόμη και άνθρωποι χωρίς γενετικό υπόβαθρο ή προδιάθεση, έρχονται πλέον καθημερινά αντιμέτωποι με το περιστασιακό ή το χρόνιο άγχος.
Η εποχή που ζούμε θεωρείται η πλέον ανασφαλής. Όχι απαραίτητα γιατί απειλείται η φυσική μας επιβίωση, αλλά επειδή απουσιάζει ένα σταθερό «πλαίσιο» για να κινηθούμε. Το αποτέλεσμα είναι να νιώθουμε ότι χάνουμε τον έλεγχο, γεγονός που κλονίζει την ανθρώπινη φύση, εγείρει υπαρξιακά ερωτήματα και προκαλεί εσωτερική αναμόχλευση.
Είναι μια οξύμωρη εποχή: αισθανόμαστε πιο παντοδύναμοι από ποτέ λόγω της τεχνολογίας και της βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου, αλλά παράλληλα νιώθουμε πιο αβοήθητοι και ευάλωτοι από ποτέ.
Τι είναι το Άγχος και τι το πυροδοτεί;
Το άγχος είναι μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού σε στρεσογόνες καταστάσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις όμως, γίνεται υπερβολικό, με αποτέλεσμα οι άνθρωποι να φοβούνται καθημερινές καταστάσεις και να γίνονται δυσλειτουργικοί.
Οι μεγάλες αλλαγές στη ζωή μας —θετικές ή αρνητικές— αποτελούν τις κύριες αιτίες πρόκλησης άγχους. Όλες οι μεταβολές χρειάζονται χρόνο για να αφομοιωθούν από τον οργανισμό μας. Σημαντικά γεγονότα που πυροδοτούν έντονες αντιδράσεις περιλαμβάνουν:
- Αρνητικές αλλαγές: Απώλεια ή θάνατος, διαζύγιο, ασθένεια, απώλεια εργασίας, οικονομικά προβλήματα, μετακόμιση.
- Θετικές αλλαγές: Γάμος, εγκυμοσύνη, μια ξαφνική επαγγελματική επιτυχία ή ένα μεγάλο οικονομικό κέρδος.
Οι Αντιδράσεις του Οργανισμού στο Παθολογικό Άγχος
Όταν το άγχος ξεπεράσει τα φυσιολογικά όρια, ο ανθρώπινος οργανισμός αντιδρά σωματικά και συναισθηματικά. Παρακάτω παρατίθενται οι πιο συχνές εκδηλώσεις:
| Συναισθηματικές Αντιδράσεις | Σωματικές Αντιδράσεις |
|---|---|
| • Συνεχής ανησυχία & αγωνία | • Μουδιάσματα στα άκρα |
| • Υπερένταση & εκνευρισμός | • Προβλήματα ύπνου (αϋπνία) |
| • Έντονη δυσφορία | • Ταχυκαρδία & αίσθημα παλμών |
| • Αίσθημα ότι θα συμβεί το χειρότερο | • Πλάκωμα ή βάρος στο στήθος |
| • Επιθετικότητα & ευερεθιστότητα | • Στομαχικές διαταραχές & ναυτία |
| • Συχνές και απότομες αλλαγές διάθεσης | • Πονοκέφαλοι, ζαλάδα & εφίδρωση |
Τα Προειδοποιητικά «Καμπανάκια» του Σώματος
Η απουσία εμφανών συμπτωμάτων δεν σημαίνει απαραίτητα και απουσία άγχους. Στην πραγματικότητα, όταν καταστέλλουμε τα συμπτώματα με αλόγιστη χρήση αγχολυτικών φαρμάκων ή όταν τα αρνούμαστε, χάνουμε τα σημάδια που χρειαζόμαστε για να μειώσουμε την ψυχολογική μας καταπόνηση.
Τα σωματικά συμπτώματα είναι προειδοποιητικά καμπανάκια. Μας εφιστούν την προσοχή και μας καλούν να φροντίσουμε τον εαυτό μας. Οι περισσότεροι από εμάς αγνοούμε αυτά τα σημάδια και αναζητούμε βοήθεια μόνο όταν γίνουν εξαιρετικά ενοχλητικά και δυσλειτουργικά.
Το παθολογικό άγχος μπορεί να πάρει διάφορες μορφές, όπως:
- Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή: Υπερβολικές, ανεξέλεγκτες και παράλογες ανησυχίες για καθημερινά ζητήματα.
- Διαταραχή Πανικού: Ξαφνικές κρίσεις έντονου τρόμου, που συχνά συνοδεύονται από Αγοραφοβία.
- Κοινωνική Φοβία: Έντονος φόβος έκθεσης, κριτικής ή αξιολόγησης από τρίτους.
- Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή: Εμμονές με τον φόβο μόλυνσης, τη συμμετρία ή ψυχαναγκαστικές τελετουργίες.
Το άγχος και η κατάθλιψη συνυπάρχουν πολύ συχνά. Στην κλινική πράξη, θεωρούνται συχνά ως οι δύο όψεις της ίδιας ακριβώς διαταραχής, επηρεάζοντας στατιστικά περισσότερο τις γυναίκες παρά τους άνδρες.
Καλώς Ήρθατε στο Έδαφος της Ανθρωπότητας
Είναι η εποχή που ακούω όλο και πιο συχνά στην καρέκλα του γραφείου μου: «Τι θα κάνω με τη ζωή μου; Νιώθω ένα απέραντο κενό…»
Το να κάνεις κάτι, και όχι τίποτα, είναι η αρχή κάθε αρχής — ακόμη και χωρίς προκαθορισμένη κατεύθυνση. Σε όσους νιώθουν ότι έχουν χάσει τον δρόμο τους, τους λέω: «Καλώς ήρθατε στο έδαφος της ανθρωπότητας». Είναι απόλυτα φυσιολογικό στη διαδικασία της ζωής να χαθούμε, ώστε να βρεθούμε κάπου αλλού, πιο συνειδητοποιημένοι.
Διαμένουμε για ένα σύντομο χρονικό διάστημα σε έναν μπλε πλανήτη που λάμπει στο σκοτάδι του διαστήματος. Πάρτε μια βαθιά ανάσα. Παρατηρήστε τον τρόπο που το φως το πρωί διασχίζει το τραπέζι της κουζίνας σας. Να είστε εκεί… παρόντες στη ζωή σας. Η κατάστασή σας είναι προσωρινή, όπως είναι και κάθε δυσκολία.
Αν νιώθετε ότι το άγχος σάς εγκλωβίζει και δυσκολεύει την καθημερινότητά σας, μπορείτε να κάνετε το έγκυρο Τεστ Άγχους (BAI) για μια πρώτη εκτίμηση των συμπτωμάτων σας. Μην διστάσετε να ζητήσετε υποστήριξη· μέσω της υπηρεσίας Ψυχολόγος Online μπορούμε να σχεδιάσουμε μαζί τα βήματα για να διαχειριστείτε το στρες και να βγείτε ξανά με ασφάλεια εκεί έξω.