«Σαμποτάρω τον Εαυτό μου»: 4 Τρόποι για να το Σταματήσεις

Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε στόχους. Είτε μεγάλους (όπως το να επιστρέψουμε στο πανεπιστήμιο για ένα μεταπτυχιακό) είτε μικρότερους (όπως το να οργανώσουμε την καθημερινότητά μας).

Τι είναι όμως αυτό που μας κρατά μακριά από την επίτευξή τους; Γιατί μερικοί στόχοι πραγματοποιούνται, ενώ άλλοι παραμένουν κολλημένοι σε μια μακρά λίστα εκκρεμοτήτων για μήνες ή χρόνια; Στο γραφείο μου ακούω συχνά τη φράση: «Σαμποτάρω τον εαυτό μου».

Μπορεί να έχεις τους πιο λειτουργικούς και ρεαλιστικούς στόχους στον κόσμο, αλλά αν σαμποτάρεις τον εαυτό σου —και μάλιστα ασυνείδητα— η ευκαιρία να τους πραγματοποιήσεις χάνεται πριν καν ξεκινήσεις. Μέσα από τη θεραπευτική διαδικασία, διακρίνω συστηματικά 4 συγκεκριμένα μοτίβα συμπεριφοράς που μπλοκάρουν την ανάληψη δράσης.

1. Παγίδα Πρώτη: Το παιχνίδι του «Εάν μόνο…»

Έχουμε όλοι βιώσει τη λύπη. Είτε για κάτι που κάναμε («εάν μόνο δεν είχα σταματήσει τις σπουδές μου»), είτε για κάτι που παραλείψαμε («αν είχα υπερασπιστεί τον εαυτό μου περισσότερο σε εκείνη τη σχέση»). Πολλές φορές παίζουμε αυτό το παιχνίδι για πράγματα που βρίσκονται εντελώς εκτός του ελέγχου μας: αν είχαμε μεγαλώσει με διαφορετικούς γονείς, αν ήμασταν πιο ταλαντούχοι, αν ο σύντροφός μας άλλαζε ριζικά.

Αυτές οι σκέψεις μπορούν να μας στοιχειώνουν για δεκαετίες. Το βασικό πρόβλημα είναι ότι δεν οδηγούν ποτέ σε δράση. Η επανειλημμένη ανακύκλωση των «εάν μόνο…» φαντασιώσεων μας κρατά καθηλωμένους στην αδράνεια, τροφοδοτώντας συνεχώς αρνητικά συναισθήματα.

2. Παγίδα Δεύτερη: Ο φόβος απέναντι στις σκέψεις σου

Ένας από τους πιο σίγουρους τρόπους για να δώσεις απόλυτη εξουσία σε μια σκέψη είναι να προσπαθήσεις απεγνωσμένα να την καταστείλεις. Όσο παράδοξο κι αν ακούγεται, αυτό συμβαίνει διαρκώς, κυρίως επειδή ορισμένες σκέψεις μας τρομοκρατούν.

Όταν όμως καταστέλλεις μια σκέψη, της στερείς την ευκαιρία να υποστεί επεξεργασία, να κατανοηθεί και τελικά να απορριφθεί ως μη λογική. Το να φοβάσαι τι έχει να σου «πει» ο εγκέφαλός σου, δίνει στις σκέψεις μια υπερβολική σημασία που δεν την αξίζουν.

Αυτό είναι το κύριο χαρακτηριστικό όσων υποφέρουν από εμμονικές σκέψεις και υπερανάλυση. Παγιδεύονται σε μια εξαντλητική μάχη να απομακρύνουν μια «κολλώδη» σκέψη, απλώς και μόνο επειδή αναστατώνονται που την είχαν εξ αρχής. Δοκίμασε να αναγνωρίζεις τις σκέψεις σου χωρίς κρίση και να υπενθυμίζεις στον εαυτό σου: «Είναι απλώς μια σκέψη, δεν είναι η πραγματικότητα».

3. Παγίδα Τρίτη: Το «θάψιμο» των συναισθημάτων

Υπάρχει μια παρεξήγηση γύρω από τα συναισθήματα. Πολλοί πιστεύουν ότι το να τα βιώνεις σημαίνει απαραίτητα ακραίες εκδηλώσεις. Είναι σημαντικό όμως να διαχωρίσουμε την αναγνώριση ενός συναισθήματος από τον τρόπο έκφρασής του. Όταν μαθαίνουμε να εκφράζουμε υγιώς αυτό που νιώθουμε, έχουμε μόνο οφέλη.

Τα ανέκφραστα συναισθήματα δεν εξαφανίζονται· διογκώνονται και ξεσπούν αργότερα, συνήθως με επιθετικό τρόπο προς τους άλλους ή προς τον ίδιο μας τον εαυτό. Συχνά τα θάβουμε λόγω ενοχής:

«Είμαι θυμωμένος με την αδελφή μου για ένα σχόλιό της, αλλά κάνει τόσα πολλά για μένα… δεν έχω δικαίωμα να παραπονεθώ».

Ή λόγω φόβου:

«Αν αφήσω τον εαυτό μου να λυπηθεί για τον χωρισμό, θα πάθω κατάθλιψη και δεν θα μπορώ να λειτουργήσω».

Τα κρυμμένα συναισθήματα λειτουργούν σαν μια κατσαρόλα με βραστό νερό και κλειστό καπάκι. Αν μετακινήσεις ελαφρώς το καπάκι για να πάρει αέρα, το νερό θα βράσει ομαλά. Αν το πιέσεις με το ζόρι, η έκρηξη είναι αναπόφευκτη. Η αναγνώριση των συναισθημάτων σου δεν σε κάνει να χάνεις τον έλεγχο — το κλειστό καπάκι το κάνει.

4. Παγίδα Τέταρτη: Η ατέρμονη αναβλητικότητα

Εδώ θα είμαι πολύ σύντομη. Έχεις κίνητρο; Έχεις θέληση; Θέλεις πραγματικά να αλλάξεις και πόσο; Η αναβολή του να ξεκινήσεις οτιδήποτε είναι ο απόλυτος σύμμαχος του αυτοσαμποτάζ.

«Εκείνος που θέλει να ταρακουνήσει τον κόσμο, ας ταρακουνήσει πρώτα τον εαυτό του.» — Σωκράτης

🎯 Σπάσε το μοτίβο του αυτοσαμποτάζ

Το αυτοσαμποτάζ είναι στενά συνδεδεμένο με τη χαμηλή Αυτοεκτίμηση. Αν νιώθεις ότι οι εμμονικές σκέψεις ή το άγχος σαμποτάρουν διαρκώς τους στόχους σου, μπορείς να δοκιμάσεις το Τεστ Άγχους (BAI) για μια πρώτη αποτύπωση της κατάστασής σου.

Η αναγνώριση αυτών των ασυνείδητων συμπεριφορών είναι το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα. Μέσα από την Ατομική Ψυχοθεραπεία μπορούμε να εντοπίσουμε τις βαθύτερες αιτίες αυτών των μοτίβων και να τις αντικαταστήσουμε με λειτουργικές συμπεριφορές που θα σου επιτρέψουν να προχωρήσεις μπροστά.